RBIનો મોટો નિર્ણય: EMI બાઉન્સ થશે તો હવે રિકવરી એજન્ટ ફોન કે લેપટોપ લોક નહીં કરી શકે! જાણો નવા નિયમ

RBIનો મોટો નિર્ણય: EMI બાઉન્સ થશે તો હવે રિકવરી એજન્ટ ફોન કે લેપટોપ લોક નહીં કરી શકે! જાણો નવા નિયમ

RBI Loan Recovery Rules 2027: જો તમે ક્યારેય પર્સનલ લોન, હોમ લોન કે કાર લોન લીધી છે અને કોઈ કારણોસર તમારી EMI મિસ થઈ ગઈ છે, તો તમે રિકવરી એજન્ટોની મનમાની વિશે જરૂર સાંભળ્યું કે અનુભવ્યું હશે. ઘણી વખત એજન્ટો હદ વટાવીને ગ્રાહકોનો મોબાઈલ કે લેપટોપ પણ લોક કરી દેતા હતા.

પરંતુ હવે લોન ડિફોલ્ટર્સ અને ગ્રાહકોને મોટી રાહત આપતા ભારતીય રિઝર્વ બેંકે (RBI) રિકવરી એજન્ટોની આ દાદાગીરી પર પૂરી રીતે બ્રેક લગાવી દીધી છે. RBIના નવા નિયમો અનુસાર, માત્ર લોન ન ચૂકવવાના કારણે બેંક કે કોઈ પણ ફાઇનાન્સ કંપની તમારો ફોન, ટેબ્લેટ કે લેપટોપ બંધ (Block) કરી શકશે નહીં. ચાલો જાણીએ કે RBIનો નવો નિયમ શું છે અને તે તમારા શા કામનો છે.

RBIએ કેમ ઉઠાવ્યું આ કડક પગલું?
રિઝર્વ બેંકને સતત ફરિયાદો મળી રહી હતી કે રિકવરી એજન્ટો ગ્રાહકોને ડરાવવા-ધમકાવવા, સોશિયલ મીડિયા પર દબાણ બનાવવું, અભદ્ર ભાષાનો ઉપયોગ કરવો અને ડિવાઇસ લોક કરવા જેવા ખોટા હથકંડા અપનાવી રહ્યા છે. આ જ ફરિયાદોને ધ્યાનમાં રાખીને RBIએ લોન રિકવરી ગાઇડલાઇન્સને કડક બનાવી દીધી છે. આ નવા નિયમો 1 જાન્યુઆરી 2027થી પૂરી રીતે લાગુ થઈ જશે.

કઈ લોન પર લાગુ થશે આ નિયમ?
જો તમે સામાન્ય પર્સનલ લોન, કાર લોન કે હોમ લોન લીધી છે અને EMI ભરી શક્યા નથી, તો બેંક તમારા પર્સનલ મોબાઈલ કે લેપટોપને બ્લોક કરવા માટે કોઈ પણ ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરી શકશે નહીં.

તો ક્યારે બેંક તમારું ડિવાઇસ લોક કરી શકે છે?
અહીં એક નાનો અપવાદ (Exception) પણ છે. જો તમે એ જ મોબાઈલ કે લેપટોપ ખરીદવા માટે લોન (Consumer Durable Loan) લીધી છે અને તેના હપ્તા ચૂકવી રહ્યા નથી, તો બેંક તે ડિવાઇસની કેટલીક સેવાઓને સીમિત કે બંધ કરી શકે છે. આમાં પણ બેંક એક જ વારમાં આખો ફોન બંધ નહીં કરે, પરંતુ ધીમે-ધીમે સ્ટેપ્સ અપનાવશે.

ઈમરજન્સી કોલ્સ અને SMS ક્યારેય બંધ નહીં થાય
જો ડિવાઇસ લોનના કિસ્સામાં ફોન લોક કરવાની નૌબત આવે તોપણ બેંક તમારી આ બેસિક સુવિધાઓ બંધ કરી શકશે નહીં. જેમાં ઇનકમિંગ કોલ્સ (Incoming Calls), એસએમએસ (SMS) અને ઈમરજન્સી કોલ્સ (Emergency SOS) કોલનો સમાવેશ થાય છે એટલે કે સુરક્ષા સાથે જોડાયેલી આ જરૂરી સેવાઓ દરેક સ્થિતિમાં ચાલુ રહેશે.

રિકવરી એજન્ટો પર લગામ અને પ્રાઇવસીની સુરક્ષા
RBIએ સ્પષ્ટ સૂચના આપી છે કે બેંક રિકવરી એજન્ટોને ગ્રાહકો કે ગેરંટરોની એટલી જ પર્સનલ વિગતો આપશે, જેટલી રિકવરી માટે ખૂબ જરૂરી હોય. વગર કારણે ડેટા શેરિંગ પર રોક લગાવી દેવામાં આવી છે જેથી તમારી પ્રાઇવસી સુરક્ષિત રહે. આ સિવાય, ડિવાઇસ લોક કરવા માટે જે પણ સોફ્ટવેરનો ઉપયોગ થશે, તેનું ડિવાઇસ બનાવતી કંપની (OEM) કે ઓપરેટિંગ સિસ્ટમથી સર્ટિફાઇડ હોવું ફરજિયાત રહેશે. મે 2026માં આવેલા ડ્રાફ્ટ પછી હવે RBIએ ફાઇનલ નિયમો જાહેર કરી દીધા છે. 1 જાન્યુઆરી 2027થી લાગુ થનારા આ નિયમોનો હેતુ રિકવરી પ્રોસેસને વધુ પારદર્શક બનાવવાનો છે. હવે કોઈ પણ બેંક કે એજન્ટ ટેક્નોલોજીનો ખોટો ફાયદો ઉઠાવીને ગ્રાહકો પર દબાણ બનાવી શકશે નહીં.